historia Adampola rodzina Ryzych sprawy Adampola zdjecia linki kontakt forum mapa
 

Historia Adampola

 

Założenie osady

Początki autonomii i kryzys gospodarczy

Rozwój turystyki

Życie kulturalne, kontakty polsko-tureckie

Zabytki i ciekawe miejsca

 

Założenie osady

Adampol - dziś Polonezköy - został założony w 1842 roku przez Adama Czartoryskiego, byłego prezesa powstańczego Rządu Narodowego, przywódcy emigracyjnego stronnictwa politycznego. Od imienia założyciela miejscowość otrzymała swoją nazwę - Adam-koj, znaczy bowiem tyle, co Adamowa Wioska, w skrócie Adampol.

Książe Adam Czartoryski chciał tu utworzyć drugi polski ośrodek emigracyjny po Paryżu. W tym celu wysłał swojego przedstawiciela, Michała Czajkowskiego, do Turcji. Michał Czajkowski - po przyjęciu na islam w 1850 r. znany jako Mehmed Sadyk Pasza - wykupił od misyjnego zakonu lazarystów obszar leśny, na którym miał w przyszłości powstać Adampol.
Na początku wioska została początkowo zasiedlona przez 12 osób, a w największym swoim rozkwicie liczyła 220 osób. Z biegiem lat Adampol rozwijał się i a rzesze jego mieszkańców zostały zasilone przez emigrantów z powstania listopadowego, wojny krymskiej z 1853 r. oraz przez uciekinierów z Syberii i z niewoli czerkieskiej. Pierwsi mieszkańcy zajmowali się rolnictwem, hodowlą zwierząt oraz leśnictwem. Jeszcze przed II wojną światową zaczęli przyjeżdżać pierwsi letnicy. W 1938 r. mieszkańcy Adampola dostali obywatelstwo tureckie.
 

<<do góry


Początki autonomii i kryzys gospodarczy

W roku 1968 Adampolanie otrzymali prawo własności ziemi, a spadkobiercy rodziny Czartoryskich zrzekli się swojej posiadłości na rzecz obecnych zasiedleńców. Dla mieszkańców były to niewątpliwie ciężkie czasy: trudna sytuacja gospodarcza sprawiła, że część ludzi sprzedała swoją ziemię, rozpoczęła się też zarobkowa emigracja do USA, Australii, Niemiec i Włoch.

 

<<do góry


Rozwój turystyki

Administracyjnie w skład gminy Adampol pierwotnie wchodził folwark Cavusbasi. W latach pięćdziesiątych ubiegłego wieku w folwarku zaczęli się osiedlać, w szybkim tempie przybysze z Anatolii. W roku 1954 Adampol liczył 150 mieszkańców, a Cavusbasi 250. W roku 1958 wójt Adampola, Lesław Ryży, postanowił wyłączyć z gminy Adampol folwark Cavusbasi, obecnie posiadający status miasta.

W latach 70- tych został doprowadzony prąd oraz droga dojazdowa. W tych samych latach zbudowano pierwszy most na Bosforze, a w 1988 roku - drugi. Otoczony lasami Adampol- Polonezköy położony jest 20 km. od wybrzeża Morza Czarnego oraz 15 km. od Bosforu.
Dzięki polepszeniu warunków dojazdowych i swojej lokalizacji geograficznej oraz malowniczości Adampol zaczął przekształcać się z wioski rolniczej w turystyczną.

Ziemia należy do mieszkańców Adampola lub do bardzo bogatych, sławnych ludzi, którzy przyjeżdżają tu wypocząć, jednak uprawiają ją głównie starsze osoby – dla podtrzymania tradycji i własnej przyjemności. Wraz z rozwojem wioski i polepszeniem się warunków ekonomicznych młodzież, która w latach 80-tych wyjechała za granicę, wróciła do Adampola i założyła swoje pensjonaty, restauracje i herbaciarnie.

<<do góry

 

Życie kulturalne, kontakty polsko-tureckie

Od początku swojego istnienia Adampol budził zainteresowanie elit i był odwiedzany przez sławnych ludzi. Kroniki miejskie odnotowują pobyt w mieście takich osób jak pianista Ferenc Liszt (1847 r.), francuski pisarz Gustave Flaubert (1850 r.), czeski pisarz Karel Droz (1904 r.), pierwszy prezydent Republiki Turcji Kemal Atatürk (1937 r.), nuncjusz Papieski Biskup Angelo Roncalli, późniejszy papież Jan XXIII (wizycie w 1941 r. towarzyszyło udzielenie kilkorgu dzieci sakramentu bierzmowania) czy pierwszy polski dyplomata powojennej Polski, Minister Spraw Zagranicznych PRL, Adam Rapacki w towarzystwie tureckich dostojników (1961 r.).

W roku 1985 r. Wieś odwiedził Prezydent Turcji Kenan Evren, a w 1994 r. -odwiedził Prezydent Wałęsa. Następny polski prezydent – Aleksander Kwaśniewski – był w Adampolu dwukrotnie: w roku 1996 r. oraz w 2000 r., kiedy zwiedził także Dom Pamięci Zofii Ryży. Dwa lata po ostatniej jego wizycie obchodzono uroczyście 160- lecie Adampola.
 
Dzięki polepszeniu się kontaktów polsko- tureckich Adampolanie często goszczą u siebie Polaków i odwiedzają kraj swoich przodków. Obecnie w Adampolu mieszka około 1000 osób, z tego aż 40 osób mówi biegle po polsku. W Adampol- Polonezköy, co roku w okresie letnim organizuje się też festiwal, który podkreśla także związki Adampola z Polską. Mieszkańcy na własny koszt sprowadzają zespoły folklorystyczne z Polski.
 

<<do góry


Zabytki i ciekawe miejsca

 W Adampolu należy zwiedzić:

- „Dom Pamięci Zofii Ryży”, gdzie można obejrzeć pamiątki rodzinnego zbioru, stare i nowe fotografie, księgi i dokumenty, wystrój wnętrz, - Kościół „ Pod Wezwaniem Matki Boskiej Częstochowskiej”,
- Cmentarz; kilka ciekawych grobów, między innymi grób Ludwigi Śniadeckiej, która była za młodu sympatią Słowackiego oraz 92 inne zabytkowe nagrobki, które zostały odnowione przez Radę Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa.

 

<<do góry


 

© All rights reserved

Projekt i Wykonanie