historia Adampola rodzina Ryzych sprawy Adampola zdjecia linki kontakt forum mapa
 

Historia rodziny Ryżych

 

Wincenty Ryży

Stanisław RyżyDrzewo genealogiczne rodziny Ryży

Zofia Ryży

Czesław Ryzy

Edwin Ryży

Lesław Ryży

Agnes Modlinska (z domu Agnieszka Ryży)

 

Wincenty Ryży urodził się w 1852 roku a zmarł w 1927roku. W młodości wyjechał do Petersburga, gdzie miał się kształcić na lekarza. Za działalność patriotyczną został przez władze carskiej Rosji zesłany na Sybir. W roku 1881r. został sprowadzony przez swego wuja dr Stanisława Drozdowskiego do Adampola. Po osiedleniu się wybudował tam dom, który stał się domem rodzinnym rodu Ryży. W roku 1883 r. ożenił się z Zofią z domu Kępka.  Wkrótce przyszły na świat dzieci Wincentego i Zofii, czterech synów i trzy córki (Stanisław, Kazimierz, Józef, Czesław, Eugenia, Helena i Zofia).

Zofia, żona Wincentego (1864 – 1951) była córką Ignacego Kępki (ur. 1813 – 1921 zm.)m, który był jednym z pierwszych adampolskich osadników. Według Adampolan żył 101 lat. W czasie wojny krymskiej służył w Dywizji Kozaków J. C. M. Sultana. Po rozwiązaniu Dywizji osiadł w Adampolu i ożenił się z Elżbietą.

<<do góry

Stanisław Ryży (1884-1968) z całą rodziną wyjechał do Polski przed II Wojną Światową. W wojnie 1920 roku przeciwko Rosji Sowieckiej brał czynny udział jako ochotnik.
 

<<do góry


Zofia Ryży (1903 – 1986), najmłodsza siedmiorga dzieci, ostatnia mieszkanka tego domu, pozostała z matką Zofią i kontynuowała dzieło ojca krzewiąc kulturę polską. Miała dom otwarty dla wszystkich Polaków. Została do końca życia w Adampolu. Zofia Ryży w ciągu swojego długiego życia była świadkiem zachodzących we wsi przemian, które nieuchronnie prowadziły do zaniku jej polskiego charakteru. Dzięki swej nieustępliwej walce o polskości wsi była najbardziej znaną osobą w Polsce spośród wszystkich Adampolan. W 1929 r. wraz z grupą Adampolan udała się na wystawę przemysłową w Poznaniu, w 1934 r. uczestniczyła w zjeździe polonii.

Po II wojnie światowej bywała wielokrotnie w ojczyźnie. m. in. w 1967 i w 1981 r. W 1975 r. W uznaniu za jej działalność – została odznaczona przez Radę Państwa PRL Srebrną Orderem Zasługi. W 1981 r. otrzymała od Towarzystwa Łączności z Polonią z zagranicą dyplom za wybitne osiągnięcia w dziele umacniania patriotycznej więzi Polonii z macierzą.

 

Już za życia jej rodziców, ojca – zesłańca, zaangażowanego w działalność patriotyczną i matki, córki Ignacego Kępki, liczni goście z całego świata odwiedzający Adampol i dom Ryżych, dokonywali wpisów do zeszytów pamiątkowych. Zofia Ryży zmarła w rodzinnym domu 15 sierpnia 1986 roku i została pochowana na adampolskim cmentarzu obok swoich rodziców.

Po śmieci Zofii Ryzy spadkobiercy Leslaf Rizi (Lesław Ryży) i Antoni Dochoda postanowili zabezpieczyć pamiątki związane z dziejami osady. Dom ten stał się miejscem, w którym gromadzone są pamiątki historii dotyczące Adampola i życia jego mieszkańców.
Dzięki pomocy konsula generalnego w Istambule, Ryszarda Korczewskiego, oraz powstałej Fundacji Adampol, grupa specjalistów kierowana przez etnografów z Państwowego Muzeum Etnograficznego w Warszawie przygotowała wiosną 1992 roku izbę pamięci a 4 lipca 1992 z okazji 150 – lecia osady, został otwarty Dom Pamięci Zofii Ryży.

<<do góry

 

Czesław Ryzy (1889 – 1973) ożenił się z Apolonią Minakowską. Z tego małżeństwa na świat przyszli: Edwin, Feliks, Agnieszka, Lesław, Eugeniusz i Barbara. Wlatach 60- tych Eugeniusz, Barbara i Agnieszka wyemigrowali z Adampola. Czesław Ryży zmarł w Australii podczas odwiedzin syna został tam pochowany.

<<do góry

 

Edwin Ryży (1920 – 1980) w 1935r. wyjechał w celach edukacyjnych do Polski, w 1941 r. wrócił do Turcji. Do 1945 r. pracował w Konsulacie Generalnym RP w Stambule jako tłumacz. Ukończył wydział literatury romańskiej na Uniwersytecie Stambule. Do 1968 r. dyrektor w Ministerstwie Turystyki Turcji, jednocześnie redaktor i spiker sekcji polskiej Radio Ankara, następnie dyrektor Departamentu Informacji w Centrum radiowo – Telewizyjnym w Ankarze. Pochowany w Adampolu.

<<do góry

 

Lesław Ryży był wychowany przez swoją ciotkę Zofie Ryży. Zajmował się rolnictwem. Przez wiele lat był wójtem w Adampola (1957 - 1975 r.). Podczas swojej kadencji w latach 70-tych ubiegłego wieku, w celu zapobieżenia gwałtownemu rozrostowi przylegających do Adampola miejscowości oraz dla ochrony adampolskich lasów, przeprowadził akcję zasadzenia lasów iglastych. Walczył z nielegalną wycinką drzew. Zelektryfikował wioskę.
Utrzymywał też wieloletni kontakt z Towarzystwem Polsko Tureckim w Krakowie i Domem Polonii w Warszawie. Podobnie jak jego ciotka, Zofia Ryży, traktował Polaków jako gości specjalnych, od których nie pobierał opłat za pobyt i z którymi prowadził ozywioną korespondencję. Po śmierci Zofii Ryży chciał kontynuować jej tradycję i zachować pamiątki. Założył Dom Pamięci Zofii Ryży. W roku 1992 wyjechał z grupą Adampolan do Polski i z pielgrzymką do Watykanu. Podczas 150–lecia Adampola – został odznaczony złotym Orderem Zasługi Rzeczy Pospolitej Polskiej oraz srebrnym orderem przez Rade Ochrony Walk i Męczeństwa.

 

<<do góry

Agnes Modlinska (z domu Agnieszka Ryży) jest już w piątym pokoleniu Polką, która urodziła się w Adampolu. Od początku towarzyszyła i pomagała ojcu Lesława w jego działalności. Do Polski przyleciała w 1984 roku w celach edukacyjnych. Tu poznała swego przyszłego męża. Ich kościelny ślub odbył się w Adampolu, gdzie rodzina od wielu pokoleń zawierała małżeństwa. W latach 1992 – 1995 prowadziła w Adampolu restaurację. Przez cały pobyt promowała polską kulturę i kuchnię.

W roku 1992 brała czynny udział w organizowaniu 150-lecia założenia Adampola przez księcia Czartoryskiego oraz była członkiem zarządu fundacji kulturalnej Adampol - Turcja. W jubileuszowym roku uczestniczyła również w delegacji i pielgrzymce do Watykanu, gdzie zostali przyjęci przez Jana Pawła II. W roku 1992 przekazała do biblioteki Czartoryskich w Krakowie materiały archiwalne dotyczące Adampola. Aktywnie brała udział przy archiwizowaniu zbiorów materiałów, należących do rodziny Ryżych. Obecnie mieszka w Polsce. Ma 7-letnią córeczkę Sylwię i zajmuję się prowadzeniem istniejącej od czerwca 2005 roku galerii Constantinopol.

Rodzina Ryżych od wielu pokoleń do dziś zbierała pamiątki rodzinne i dokumenty dotyczące założenia Adampola. Dzięki tej kontynuacji w tradycji i współpracy z instytucjami państwowymi powstał „Dom Pamięci Zofii Ryży”.

<<do góry



 

© All rights reserved

Projekt i Wykonanie